Historia muzeum

Prawie od początku cechą charakterystyczną klasztorów werbistowskich są urządzane przy nich muzea, albo przynajmniej gabloty z przedmiotami z terenów, na których pracują misjonarze. Miały one pomagać w pogłębianiu wiedzy na temat „dalekich krajów” i budzić zainteresowanie misjami.

Muzeum Misyjno-Etnograficzne w Pieniężnie jest spadkobiercą działalności kolekcjonerskiej, która na terenach Polski rozpoczęła się jeszcze przed II wojną światową. W 1930 roku o. Emil Drobny SVD zorganizował muzeum misyjne w Domu Królowej Apostołów w Rybniku. Druga kolekcja powstała w latach 1931-33 w Domu św. Józefa w Górnej Grupie na Pomorzu. Opiekę nad nią sprawowali ojcowie Piotr Gołąb SVD i bł. Stanisław Kubista SVD.

W wyniku okupacji i działań powojennych zbiory te w dużej mierze uległy zniszczeniu lub zaginęły. Dopiero w 1964 roku udało się reaktywować wcześniejszą działalność. W siedzibie Misyjnego Seminarium Duchownego Księży Werbistów w Pieniężnie założono gabinety misyjno-etnograficzne. Przyczynili się do tego ojcowie werbiści: Józef Seyda SVD, Antoni Koszorz SVD, Ewald Mandelka SVD i Stanisław Ograbek SVD. Placówka przejęła resztki ocalałych eksponatów z Rybnika, Górnej Grupy oraz Nysy. Nie bez znaczenia były darowizny z prywatnych zbiorów znajdujących się w posiadaniu niektórych ojców i braci. Jednak zasadniczy wpływ na dynamiczny rozwój kolekcji miała wielka ofiarność polskich misjonarzy werbistów rozsianych po całym świecie.

Pierwotnie eksponaty muzealne stanowiły zaplecze dydaktyczne dla kleryków przygotowujących się do pracy misyjnej na rozmaitych kontynentach. W miarę upływu lat, stale powiększający się zbiór eksponatów pozwolił na utworzenie muzeum o podwójnych specjalnościach: misyjnej i etnograficznej oraz zaprezentowanie kolekcji szerszej publiczności. Początkowo realizowano to w ramach pracowni etnograficznych oraz na wystawach tematycznych, poświęconych obiektom pozyskanym w poszczególnych kontynentach.

W 1980 roku zmieniono nazwę placówki na Muzeum Misyjno-Etnograficzne. Cztery lata później, dzięki szczególnemu zaangażowaniu ówczesnego dyrektora, o. Eugeniusza Śliwki SVD, pozyskano powierzchnię ekspozycyjną w podziemiach klasztoru, gdzie utworzono obszerną, stałą wystawę, prezentującą w układzie geograficznym obiekty o charakterze etnograficznym, uzupełnione zabytkami przyrodniczymi i przedmiotami związanymi z działalnością misyjną.

Od 1998 roku funkcję dyrektora muzeum pełni o. Wiesław Dudar SVD.